Vorige week dinsdag 15 November heeft het college van B&W van de Gemeente Bergen een werkbezoek gebracht aan Staatsbosbeheer in Schoorl. Daar werd het college hartelijk ontvangen in het Bezoekerscentrum ‘De Schoorlse Duinen’ aan de Oorsprongweg, uiteraard in Schoorl.

 

Staatsbosbeheer heeft in de regio, verspreid over negen gemeenten, het beheer over circa 3.000 hectare natuurgrond. Ruim 1.850 hectare ligt op Bergens grondgebied, namelijk het duingebied de ‘Schoorlse duinen’. De afgelopen jaren is heel veel duingebied, bossen en heidevelden door brand verloren gegaan. Daarvoor is Staatsbosbeheer bezig met het ontwikkelen van een Maatregelenplan duinbranden. In dit plan worden herstel- en beheersmaatregelen vastgelegd voor het duingebied. Het college kreeg tijdens dit werkbezoek een korte uiteenzetting over de plannen van Staatsbosbeheer.

Na deze presentatie werd een korte wandeling gemaakt door een deel van het duingebied. Natuurlijk kon de beroemde trap naar de top van het hoogste duin van Nederland niet ontbreken. Aan de top aangekomen kon worden genoten van een ‘adembenemend’ uitzicht.

(Bron: Website Gemeente Bergen)

 

Staatsbosbeheer laat vanaf vrijdag 25 november 250 schapen in de Schoorsle Duinen grazen om het herstel van de verbrande heidegebieden te bevorderen. Omstreeks 9.00 uur loopt schaapherder Marijke Dirkson met haar kudde vanuit het Noordhollands Duinreservaat over de Dr. van Steijnweg de Schoorlse Duinen binnen. Op het Groote Ganzenveld gaat de schaapskudde het eerst aan de slag. De komende 20 dagen grazen de schapen ook op andere verbrande heidevelden.

 

Het is voor het eerst dat er in de Schoorlse Duinen een schaapherder met kudde komt. Afgezien van kleine groepjes schapen is er nog nooit grootschalig met schapen begraast. Dat er nu 250 schapen met een herder in de Schoorlse duinen komen is een unieke gebeurtenis en draagt vooral bij aan het herstel van de verbrande heide.

 

Op het voedselarme zand van de Schoorlse Duinen kon de heide prima groeien zonder begrazing. Door de branden zijn er heel veel voedingsstoffen vrijgekomen. Met name grassoorten zoals helm en zandzegge profiteren hiervan. De heide kan zich in zo’n situatie heel moeilijk herstellen en de oude heidevelden veranderen in gras. Hierdoor verdwijnen bijzondere planten- en diersoorten. Schapen hebben een sterke voorkeur voor gras en zo kan het proces van “vergrassing” prima met een kudde worden aangepakt.

 

In het Noordhollands Duinreservaat in Bergen, wordt sinds dit jaar met de kudde van Marijke gewerkt. Beheerder PWN staat versteld van het resultaat. In één seizoen is heel veel gras weggevreten en ook de verbrande stukken duin herstellen zich goed.

De komende 20 dagen is voor Staatsbosbeheer een belangrijke proefperiode. De boswachters volgen het effect van de begrazing, maar de behaalde resultaten in de duinen van Bergen stemmen hoopvol. Staatsbosbeheer hoopt dat het mogelijk is om de schaapskudde ook de komende jaren in te zetten. Continuïteit in het beheer is belangrijk voor het herstel van de verbrande heide.

Voor Marijke  zijn natuur, mensen en dieren onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze werkt al 10 jaar met schapen. Als boswachter heeft ze in veel verschillende plaatsen gewerkt. Ze werkte als boswachter bij Staatsbosbeheer in verschillende gebieden, en later als coördinator van de vrijwilligers en uitzendkrachten in bezoekerscentrum De Hoep van het PWN. Begin dit jaar is ze gestart met haar bedrijf Landschapsbeheer Rinnegom.

De schapen waarmee Marijke werkt zijn Kempische en Veluwse heideschapen. Ze komen uit de ‘oerkudde’ van Sjraar van Beek van Landschapsbeheer De Wassum. Hij is decennia geleden begonnen met het inzetten van schaapskuddes voor natuurbeheer. Door strenge selectie is in de loop der jaren een heel sterk schapenras ontstaan. Ze redden zich prima in de natuur, in tegenstelling tot een schaap dat gewoon ergens in een wei opgegroeid is. Volgens Marijke gaan ze het in de Schoorlse Duinen prima doen!

 

In de zomer van 2010 hebben de gemeente Heerhugowaard en Staatsbosbeheer afspraken gemaakt over een herinrichting van de Waarderhout, natuurcompensatie voor de aanleg van de Oosttangent en de inpassing van het verbrede wegtracé. Staatsbosbeheer moet van het kabinet de komende jaren fors gaan bezuinigen. Deze bezuinigingen hebben landelijk niet alleen grote gevolgen voor de natuur, maar ook voor, bezoekers, omwonenden en ondernemers. Daarnaast heeft het Rijk de regeling 'Recreatie om de Stad' per direct afgeschaft.

De uitkomst van de bezuiniging op de Waarderhout is nog ongewis, maar Staatsbosbeheer en de gemeente Heerhugowaard blijven zich inspannen om de Waarderhout aantrekkelijker te maken en te houden.

De Waarderhout kent een vaste groep frequente bezoekers. In afgelopen jaren zijn met gebruikers plannen ontwikkeld om de recreatieve waarde van het gebied te vergroten. In afwachting van de procedure rond de Oosttangent, hebben plannen stil gelegen, maar gemeente en Staatsbosbeheer willen de draad nu weer oppikken. De herinrichting van de Waarderhout zou het gebied beter toegankelijk en aantrekkelijker moeten maken voor omwonenden en andere gebruikers uit Heerhugowaard en omgeving. De gemeente en Staatsbosbeheer hebben beiden geld gereserveerd voor de opknapbeurt van het bosgebied. Als gevolg van de bezuinigingen zal het karakter van de herinrichting wijzigen. Beperkte beheerbudgetten zijn bepalend voor het ontwerp.

 

Staatsbosbeheer blijft eigenaar van de Waarderhout en eindverantwoordelijk voor het beheer. Partijen wensen hun samenwerking om te komen tot een duurzame opknapbeurt en beheer van de Waarderhout nader vast te leggen in een samenwerkingsovereenkomst. Zij hebben de intentie zoveel mogelijk van de doelstellingen te handhaven, zoals het borgen van de Waarderhout als belangrijke groene schakel tussen het stedelijk en landelijk gebied. Daarnaast wordt onderzocht hoe burgers, organisaties en ondernemers, een actieve rol in het beheer van het bos kunnen spelen.

 

De gemeente Heerhugowaard en Staatsbosbeheer werken aan een overeenkomst waarin ze afspraken maken over de wijze waarop ze gezamenlijk tot een duurzame herinrichting en duurzaam beheer van de Waarderhout komen.
De partijen sturen er op aan om in het voorjaar 2012 met uitwerking van plannen te komen.

 

Gisterenmiddag, even na 15.00 uur zijn 24 koeien van het ras Black Aberdeen Agnus losgelaten in de Schoorlse Duinen.

 

Woensdag is normaal gesproken mijn vrije dag, maar ik had Stijn beloofd om te gaan kijken.

 

Onderweg naar huis klonk van de achterbank de volgende samenvatting: "Papa koeien bos. Vrachtauto brengen. Vrachtauto openmaken. Koeien rennen. Koeien bomen en gras eten. Water drinken. Morgen weer bos toe. Koeien kijken."

 

Na een afwezigheid van bijna 5 maanden keren de koeien terug in de duinen van Schoorl. Met het herstel van het raster wordt dinsdag 18 oktober gestart. In de week erop laat Staatsbosbeheer de koeien weer los in het duin. Voorlopig lopen ze alleen in het noordelijke begrazingsgebied rond het Vogelmeer.

 

Door de enorme brand van 1 mei zijn delen van het raster verbrand. In de weken na de brand werd Staatsbosbeheer geconfronteerd met vernielingen aan het raster op plekken waar geen brand is geweest. Draden werden doorgeknipt en tientallen palen afgebroken.

 

Omdat er bij het zuidelijke raster nog werkzaamheden uitgevoerd gaan worden, wordt dit raster nog niet hersteld. Het noordelijke raster moet op een aantal plaatsen worden gerepareerd. De werkzaamheden worden weer uitgevoerd door VENO, een bedrijft dat gespecialiseerd is in het plaatsen van rasters, en gaat ongeveer een week duren.

 

In het noordelijk begrazingsgebied grazen straks ongeveer 20 koeien van het ras Black Aberdeen Angus. Ze zijn zeer vriendelijk van aard en kunnen het hele jaar buiten zijn. Het zijn natuurlijke grasmaaiers die  helpen het duin open te houden. Ze helpen Staatsbosbeheer bij het beheer omdat ze de grassen die na de brand massaal zijn gaan groeien opvreten. Hierdoor krijgt de heide weer kans zich te herstellen. Begrazing met koeien is de meest natuurlijke vorm van beheer en vergeleken met andere beheervormen is het een goedkope maatregel. In de Pettemerduinen waar al jaren begraasd wordt levert het mooie resultaten op.

Het herstelde raster is hetzelfde als het oude raster en  bestaat uit dunne houten paaltjes met 4 gladde draden waar stroom op komt te staan. Het voordeel van dit type raster is dat het de bewegingsvrijheid van de dieren in het Schoorlse Duin niet beperkt en nauwelijks opvalt in het landschap. Wandelaars kunnen via overstapje gewoon het gebied in.

 

Sinds kort heeft Staatsbosbeheer een blog over de Schoorlse duinen. http://schoorlseduinen.wordpress.com. Hierop is allerlei informatie te vinden over werkzaamheden die in het gebied plaatsvinden. Maar ook bijzondere waarnemingen, informatie met betrekking tot de branden en ander nieuws is op dit blog te vinden. Wilt u op de hoogte blijven over van alles wat er in de Schoorlse Duinen gebeurt, dan kunt u dit vinden op ons blog.